Lastige vragen

Jongeren kunnen vragen stellen waarop je niet altijd een antwoord paraat hebt. Lees onderstaande vragen en bedenk hoe jij zou reageren. De gegeven antwoorden zijn mogelijke antwoorden, niet de enige juiste.
Wat is het verschil tussen discriminatie en racisme?

Discriminatie is ongelijke behandeling op basis van kenmerken die er niet toe doen. Racisme is de theorie die uitgaat van de superioriteit van een bepaald ras (of etnische groep). Discriminatie is breder dan iemand pesten, kwetsen of onheus (racistisch) bejegenen op grond van zijn of haar huidskleur of etnische achtergrond. Je kunt bijvoorbeeld ook iemand ongelijk behandelen (discrimineren) op basis van leeftijd, sekse of seksuele voorkeur.

Je mag toch wel schelden? Dat is toch iets anders dan discrimineren?

Als je iemand opzettelijk beledigt vanwege zijn huidskleur, religie of afkomst, is dat vaak discriminerend. Maar er is wel een verschil tussen schelden en discrimineren. Bij schelden probeer je iemand bewust te kwetsen. Discriminatie is altijd een handeling, maar niet altijd een bewuste handeling. Discriminatie kan ook voortvloeien uit onwetendheid, angst of uit toepassing van regels die onbedoeld altijd nadelig uitpakken voor bepaalde groepen.

Ajax? Dat zijn kankerjoden! Of mag je dat ook niet zeggen?

Het woord ‘Jood’ wordt door leerlingen helaas maar al te vaak gebruikt als scheldwoord; het woord ‘kankerjood’ is natuurlijk helemaal kwetsend en discriminerend bedoeld. Rond voetbalwedstrijden waarin Ajax speelde en waarin deze term werd gescandeerd, hebben politie en justitie in het verleden groepen én individuele supporters opgepakt en bestraft wegens antisemitisme. Dit feit kun je zeker overbrengen op leerlingen.

Alleen minderheden worden toch gediscrimineerd?

Iedereen kan gediscrimineerd worden; je hoeft geen lid te zijn van een minderheidsgroepering. Je kunt ook als lid van een meerderheid worden uitgescholden op grond van je afkomst, huidskleur of nationaliteit. Onderzoek heeft uitgewezen dat leden van minderheidsgroeperingen wel veel vaker te maken krijgen met discriminatie.

Ik heb alleen maar vrienden uit mijn eigen groep: discrimineer ik dan?

Bij het zoeken naar vrienden – of een partner – heeft iedereen zo zijn of haar voorkeuren. Geven we een feest, dan nodigen we alleen mensen van onze ‘ingroup’ uit. Deze vormen van onderscheid maken tussen mensen vinden we normaal en niet controversieel. Maar als een leerling in de klas door medeleerlingen bewust uitgesloten wordt op basis van bijvoorbeeld zijn of haar geloof of afkomst, kan hij of zij zich zeker gediscrimineerd voelen.

Een leerling die door jou wordt aangesproken op zijn gedrag antwoordt: “Jij discrimineert mij”.

Een leerling corrigeren is vanzelfsprekend iets anders dan een leerling discrimineren. De leerling zou alleen een punt hebben als hij of zij systematisch en als enige wordt gecorrigeerd, op grond van een kenmerk waar hij of zij niets aan kan doen.

Is “homo” roepen tegen iemand die homo is discriminatie of niet?

Termen als ‘homo’, ‘Jood’ of ‘Turk’ worden door leerlingen vaak als scheldwoord gebruikt. Het gaat om de intentie: door het te roepen, kun je iemand die zichzelf homo, Jood of Turk noemt, heel goed discriminerend beledigen. Maar natuurlijk mag je in een normaal gesprek best iemand aanspreken of zijn of haar afkomst of seksuele geaardheid.